Bijenwas

WAT IS WAS ?

Bijenwas is een product dat het bijenlichaam afscheidt. In het onderlijf hebben bijen verschillende wasklieren die was 'zweten' in de vorm van kleine wasschubjes. De bijen maken er hun ganse ratenwoning mee.
Om 1 gram was te produceren moeten bijen ongeveer 1250 schubjes zweten. Een heel werk voor de bijen, zeker als we weten dat een bijenvolk jaarlijks ongeveer 500 gr was produceert.

CHEMISCHE EIGENSCHAPPEN

Was is een mengsel van esters, hoogmoleculaire zuren met hoogmoleculaire alcoholen, vrije zuren en koolwaterstoffen. Het is opgebouwd uit meer dan 300 bestanddelen waarvan de meeste in kleine hoeveelheden en ook vluchtige componenten. De belangrijkste componenten zijn myricine, cerine, parafine en melissinezuren.

FYSISCHE EIGENSCHAPPEN

Jonge was is altijd wit van kleur maar verkleurt snel naar geel en later naar geelbruin, zijn volumemassa bedraagt ongeveer 0.95 gr/liter. Wanneer we was opwarmen tot 35░ wordt hij plastisch verwerkbaar, bij 46░ verliest hij zijn vaste structuur en bij 61 Ó 65░ (afhankelijk van het propolisaandeel in de was) smelt hij. Verwarmen we nog verder dan zal hij bij 250░ verdampen en bij 295░ ontvlammen. Koelen we was af dan zal hij beginnen verstijven vanaf 58░. Jong gevormde was lost op in terpentijn, oudere was in ether, chloroform enz.

WINNING VAN WAS

Vers uitgebouwde raten en dekseltjes van honingraten leveren de zuiverste was, zij kunnen best gesmolten worden in een zonnemassmelter. Oudere bebroede wasraten kan men beter eerst in regenwater laten weken waardoor de achtergebleven velletjes van de larven het water absorberen en beter loslaten. Deze raten kunnen dan gesmolten worden in heet zacht water (regenwater) of dmv van stoom in een stoomwassmelter. De hete was wordt dan in een conisch vat gegoten om langzaam af te koelen. Alle resterende onzuiverheden die nog in de was achterbleven zijn terug te vinden op de bodem van het vat. Wanneer de gestolde was uit het vat wordt gehaald kan men dan de onderste (onzuivere) laag wegsnijden en de was nog 1 of 2 maal smelten tot de was zijn typische kleur en consistentie heeft.

MEDISCHE TOEPASSINGEN

Sedert eeuwen wordt was in zalven en kosmetica gebruikt omdat het zich niet enkel met water bindt maar ook met etherische olieŰn. Goede deodorants bevatten tot 35% was. 
Was koelt langzaam af, wanneer we wasplaten met genezende bestanddelen, kruidenuittreksels enz. op zieke lichaamsdelen leggen, zullen die bestanddelen gemakkelijk in de opgewarmde huid dringen.
Was bevat ook altijd wat propolis waardoor het ook nuttig kan zijn als bacteriostatische wondpleister.
Kauwen op was reinigt de mondholte omdat dan de antibacteriŰle bestanddelen in was (chrisine) zijn werk doet.

TOEPASSINGEN VAN WAS

Bijenwas wordt reeds duizenden jaren hoog aangeschreven (geschriften van 5000 voor Chr.). Wijn en olievaten werden ermee verzegeld, schepen en paalwoningen werden ermee ge´mpregneerd, het werd gebruikt voor het modeleren van dodenmaskers en het gieten van metaalvormen, het werd gebruikt voor waszegels, schrijftabletten, als drenklaag voor moza´ekvloeren (Pompe´). In Egypte werden alle zwachtels voor het mummificeren eerst in vloeibare was gedrenkt, was werd ook gebruikt in verven en in boenwas om hout te veredelen. Zelfs vruchten werden in was gedompeld om ze langer te kunnen bewaren. Was laat zich goed modeleren, allerlei vormen kunnen gemaakt worden (wassenbeelden museum van MadameTussaud). Oorspronkelijk werd het kunstig kleuren van textiel (batik) met was gedaan.
Na de uitvinding van de kaars won was nog aan belangrijkheid en kwam er nog meer vraag naar. Lange tijd mochten in kerken en kloosters enkel kaarsen gebrand worden van bijenwas (symbool voor maagdelijkheid).
Het was dan ook begrijpelijk dat alle kloosters vroeger wel een pater-imker in hun rangen hadden die bijen verzorgde voor de honing maar vooral ook voor de was om kaarsen te maken.


terug

ę Copyrights - Bieenkorf - bemerkingen : mail